Tegenovergestelde DISC-stijlen. Hoe werkt een en-en combinatie?
Het DISC-model beschrijft zichtbaar gedrag aan de hand van twee assen:
- denken – voelen
- extravert – introvert
Daaruit ontstaan de vier DISC-gedragsstijlen: Dominantie, Invloed, Stabiliteit en Consciëntieus.
Deze stijlen geven inzicht in de manier waarop iemand omgaat met verschillende situaties:
- Hoe reageer je op problemen en uitdagingen?
- Hoe probeer je anderen mee te krijgen in jouw ideeën?
- Hoe ga je om met veranderingen en tempowisselingen?
- Hoe verhoud je je tot regels, afspraken en procedures?
Twee tegenovergestelde combinaties
Binnen het DISC-model staan Dominantie en Stabiliteit tegenover elkaar. Hetzelfde geldt voor Invloed en Consciëntieus.
Dat betekent dat deze stijlen op belangrijke gedragskenmerken van elkaar verschillen.
De D-stijl is doorgaans gericht op tempo, daadkracht en resultaat. De S-stijl kiest vaker voor rust, continuïteit en afstemming.
De I-stijl is meestal spontaan, enthousiast en gericht op contact en mogelijkheden. De C-stijl werkt vaker zorgvuldig, analytisch en op basis van feiten en kwaliteit.
Toch komt het regelmatig voor dat iemand beide tegenovergestelde stijlen hoog scoort. Bijvoorbeeld zowel D als S of zowel I als C. Dit noemen we een en-en combinatie.
Hoe ga je om met een en-en combinatie?
“Maar die stijlen passen toch niet bij elkaar?”
Op het eerste gezicht lijkt zo'n combinatie tegenstrijdig.
Hoe kun je tegelijkertijd snel én bedachtzaam zijn? Daadkrachtig én gericht op harmonie? Spontaan én zorgvuldig?
Van buitenaf kan zo’n combinatie tegenstrijdig lijken. Voor de persoon zelf is dat meestal veel minder vreemd. Die weet vaak precies in welke situaties de ene gedragsstijl sterker naar voren komt en wanneer juist de andere kant meer zichtbaar wordt.
Iemand met een hoge D- en S-stijl kan bijvoorbeeld snel richting geven wanneer een besluit nodig is, maar in de samenwerking veel aandacht hebben voor draagvlak en onderlinge verhoudingen.
Iemand met een hoge I- en C-stijl kan gemakkelijk contact maken en enthousiast ideeën delen, maar bij belangrijke beslissingen eerst informatie willen controleren en zorgvuldig willen nadenken.
De stijlen hoeven dus niet voortdurend met elkaar te botsen. Ze kunnen afhankelijk van de situatie, rol of verantwoordelijkheid op verschillende momenten naar voren komen.
Niet óf-óf, maar én-én
Bij een en-en combinatie is het niet de vraag welke stijl de echte stijl is.
Beide gedragsstijlen maken deel uit van iemands gedragsrepertoire. De ene kant kan zichtbaar zijn bij het nemen van initiatief, terwijl de andere meer naar voren komt bij de uitvoering of in de afstemming met anderen.
Zo kan iemand:
- snel een richting bepalen én zorgvuldig nadenken over de gevolgen
- enthousiast nieuwe ideeën ontwikkelen én kritisch kijken naar de uitwerking
- resultaatgericht handelen én rekening houden met de mensen om zich heen
- behoefte hebben aan afwisseling én waarde hechten aan structuur en kwaliteit
Juist de combinatie van beide kanten kan aanvullende kwaliteiten opleveren.
Leidt een en-en combinatie tot intern conflict?
Niet automatisch.
Een en-en combinatie kan interne spanning geven, maar alleen wanneer beide gedragsimpulsen op hetzelfde moment iets anders vragen.
De ene kant wil bijvoorbeeld snel een besluit nemen, terwijl de andere kant eerst wil afstemmen. Of iemand wil spontaan reageren, maar tegelijkertijd zeker weten dat alle informatie klopt.
Dat kan leiden tot twijfel, uitstel of wisselend gedrag. Voor de buitenwereld kan dit soms onvoorspelbaar lijken. Voor de persoon zelf voelt het eerder alsof twee verschillende belangen tegelijkertijd belangrijk zijn.
Het is daarom te kort door de bocht om direct te spreken van een intern conflict. De combinatie kan juist heel natuurlijk werken wanneer iemand weet in welke situaties beide stijlen van waarde zijn.
Hoe bespreek je een en-en combinatie?
Als trainer of coach is het belangrijk om niet zelf in te vullen hoe de combinatie werkt, maar dit samen met de persoon te onderzoeken.
Vragen die daarbij kunnen helpen zijn:
- In welke situaties komt de ene gedragsstijl vooral naar voren?
- Wanneer wordt juist de andere kant zichtbaar?
- Welke stijl zien anderen het meest van jou?
- Wanneer vullen beide stijlen elkaar goed aan?
- In welke situaties ervaar je spanning tussen beide kanten?
- Welke rol speelt je omgeving of verantwoordelijkheid daarin?
- Welk gedrag zet je bewust in en wat gebeurt meer automatisch?
De antwoorden zijn voor iedereen anders. Een DISC-profiel geeft daarom geen vaststaand antwoord op hoe iemand met een en-en combinatie omgaat. Het biedt vooral een vertrekpunt om het eigen gedrag beter te begrijpen.
De kracht van beide gedragsstijlen
Een en-en combinatie betekent niet dat iemand tussen twee kanten moet kiezen.
De kracht zit juist in het kunnen benutten van beide stijlen. Soms vraagt een situatie om tempo, soms om geduld. Soms helpt spontaniteit, soms zorgvuldigheid. Soms is stevig richting geven nodig, terwijl op een ander moment luisteren en afstemmen effectiever is.
De ontwikkelvraag is daarom niet:
Welke gedragsstijl wint?
De interessantere vraag is:
Wanneer helpt welke gedragsstijl mij het meest?
Bewustwording helpt om niet automatisch vanuit één kant te reageren, maar doelgericht te kiezen welk gedrag het beste past bij de situatie.
Aan de slag met DISC
Meer weten over DISC?
Bekijk hieronder de laatste blogs: